strona główna
survival
patenty
rośliny jadalne i użytkowe, galeria
tereny wypadowe, wyprawy
książki, linki
nowości
zrób to sam
filmy i programy, aktualnie w TV
sprzęt: pełny i minimalny
jak zacząć?
jedzenie
o autorze
umiejętności podstawowe i zaawansow.
spis treści, słownik, szukaj

Bez kompasu
Husanotra
Kompas magnetyczny
Pomiar azymutu
Rzeźba terenu
Mapa
Pomiary
Szkice
Wyznaczanie pozycji
Praca na mapie
Marsz na azymut
INO
Bez mapy
GPS

SZKICE TERENU - SAMODZIELNIE ROBIONE MAPY

Napisz do autora strony Tę wiedzę zdobyłem podczas działania w drużynie harcerskiej. I dlatego będę posługiwał się raczej terminologią harcerską niż kartograficzną.

Jeśli chcesz nauczyć się, jak dobrze rysować w terenie mapy - powinieneś przećwiczyć wszystkie fazy:
Od szkicu terenu z miejsca i z podstawy przez obowiązkową jodełkę, aż do żmijki i rysowania map od podstaw i z powiększenia.


SZKIC TERENU Z MIEJSCA

Szkic terenu z miejsca (czyli z 1 punktu bazowego) można zrobić tylko w terenie otwartym lub półotwartym z dobrą widocznością.
Potrzebny jest do niego dobry kompas, linijka i umiejętność oceny odległości.

  1. Znajdź miejsce (punkt bazowy), z którego będziesz widział szkicowany teren.
  2. Dla każdego punktu charakterystcznego (skrzyżowania, mostu, domu, skraju lasu) zmierz azymut i oceń odległość "na oko".
  3. Na papierze zaznacz punkt bazowy, kierunek północny i skalę (taką żeby wszystko zmieściło się na kartce).
  4. Narysuj linie azymutów od punktu bazowego i przy pomocy skali zaznacz punkty charakterystyczne.
  5. Połącz punkty charakterystyczne obiektami liniowymi: drogami, rzekami, skrajem lasu.
  6. Zaznacz na szkicu obiekty zawarte między punktami i liniami: lasy, bagna, wzgórza.

Jeśli nie potrafisz dobrze oceniać odległości - mapa Ci się "rozjedzie". Będzie ci łatwiej, jeśli przyjmiesz którąś wybraną odległość za wzorzec i resztę będziesz odnosić do niej. Możesz też wykorzystać kolegę do mierzenia odległości.


SZKIC TERENU Z PODSTAWY

czyli z dwóch miejsc. Przybory jak poprzednio.

  1. Znajdź dwa punkty bazowe, z których będziesz widział szkicowany teren.
  2. Zmierz azymut z bazy na bazę i odległość między nimi (krokami lub parokrokami).
  3. Dla każdego punktu charakterystcznego, który chcesz umieścić na mapie, zmierz azymuty z obu baz.
  4. Na papierze zaznacz oba punkty bazowe (odpowiednio względem siebie ustawione), kierunek północny i odpowiednią skalę.
  5. Dla każdego punktu charakterystycznego narysuj po dwie linie azymutów od obu baz i zaznacz go na ich przecięciu.
  6. Narysuj obiekty liniowe jw.: drogi, rzeki, skraje lasu.
  7. Narysuj obiekty zawarte pomiędzy liniowymi. Przydadzą ci się kredki.

JODEŁKA czyli notatki do szkicu drogi z marszu

Obie poprzednie metody można stosować tylko w terenie z dobrą widocznością. W gęstym lesie już nie są takie przydatne. Tam trzeba podejść blisko i własnymi krokami zmierzyć odległości.

Jodełka jest dobrze znana harcerzom, chociaż sądzę, że część z nich nie wie, czym ona naprawdę jest i co można z niej zrobić.
Jodełka jest poręczną formą notatek, których można używać bezpośrednio lub wykorzystać do robienia szkicu terenu z wielu punktów bazowych lub wielu podstaw. A robi się ją tak:

  1. Narysuj wzdłuż kartki linię prostą - to będzie droga po której pójdziesz. A że linia jest prosta i nie ma zakrętów? - nieważne, sam zaznaczysz zakręty na jodełce.
  2. Zaczynamy z dołu linii - to jest nasz punkt startu i pierwszy punkt bazowy.
  3. Zmierz azymuty wszystkich dróg odchodzących od skrzyżowania. Zaznacz je na jodełce. Drogę w którą skręcisz zaznacz strzałką.
  4. Zmierz azymuty (i odległości na oko) do punktów charakterystycznych widocznych ze skrzyżowania.
  5. Rusz wybraną drogą i mierz odległość parokrokami. Zaznaczaj mijane mniejsze punkty charakterystyczne - kapliczka, wąwóz itp.
  6. Po dotarciu do następnego skrzyżowania, skrętu, mostu - on staje się twoim następnym punktem bazowym. Powtórz od punktu 3: azymuty dróg i rzek, strzałka na skręcie. A potem pkt 4 i 5.
  7. I tak w kółko

Wykorzystując w terenie "bezpośrednio" jodełkę narysowaną przez kogoś innego, nie warto liczyć kroków. Wystarczy skupić się na zakrętach i mijanych punktach charakterystycznych, a odległość potraktować szacunkowo. Czyba potrafisz rozpoznać czy przeszedłeś 50 czy 150 parokroków?
Pamiętaj: Jodełka nie jest mapą ani szkicem terenu - tylko notatkami do nich. Będzie nią dopiero żmijka.

Warto wcześniej zmierzyć długość swojego parokroku. Np. na drodze między słupkami 100-metrowymi. W moim przypadku 60 parokroków to 100 metrów. Dokładnie :)


SZKIC DROGI Z MARSZU (żmijka)

Potrzebne przybory: dobry kompas, kątomierz, linijka, ekierka. Żmijak, robiona na podstawie jodełki jest właściowe mapą:

  1. Na początek należy przyjąć i zaznaczyć na kartce: skalę, strony świata (a przynajmniej północ) i początek drogi (pierwszy punkt bazowy).
  2. Rysujemy serię linii (azymut + odległość = kolejny punkt bazowy) tak żeby uzyskać ogólny zarys drogi. Jeśli w czasie pomiarów (robienia jodełki) przeszedłeś dwa razy przez to samo miejsce - szkic powinien się "zamknąć". Jeśli jednak to się nie stanie, to nie z powodu zakrzywienia czasoprzestrzeni a z powodu błędów pomiarowych. Wtedy trzeba będzie trochę "poprawić" wyniki pomiarów żeby zamknąć pętlę na papierze.
  3. Następnie narysuj wszystkie azymuty dróg bocznych i azymuty obiektów charakterystycznych mijanych po drodze
  4. Narysuj (na czysto i w kolorze) obiekty liniowe: drogi, rzeki, skraje lasu.
  5. Narysuj obiekty zawarte pomiędzy liniowymi.

SZKIC TERENU (przykład z podręcznika MON z 1965 roku) dopisane w 2011

1. Czynności przygotowawcze. Przed rozpoczęciem pracy należy przede wszystkim zapoznać się w ogólnych zarysach z danym odcinkiem terenu, zaprojektować stanowiska, linie ciągu - ustalić pierwsze stanowisko oraz, pierwszy bok ciągu. Po wykonaniu tych czynności przystąpić do właściwego zdjęcia.

Rozpatrzmy tę pracę na konkretnym przykładzie. Wykonawca zbliżając się do rejonu prac bada za pomocą lornetki teren przeznaczony do szkicowania-(rys. 204). Na odstawie analizy terenu postanawia wykonać szkic obchodem po drogach wybierając jako pierwsze stanowisko drogowskaz, a jako kierunek pierwszego boku ciągu - szosę.

2. Praca na pierwszym stanowisku (rys. 205). Po określeniu kierunków stron świata i ustaleniu, że cały szkicowany odcinek terenu położony jest na północo-wschód od pierwszego stanowiska, wykonawca wykreśla strzałkę północ-południe i w południowo-zachodnim rogu podkładu nanosi pierwsze stanowisko. Stanowisko to najczęściej zaznaczamy przy którymś z boków kartki tak, by cała szkicowana przestrzeń była dogodnie położona na szkicu i aby treść szkicowanego odcinka nie wyszła poza podkład bloku meldunkowego. Następnie, po dokładnym zorientowaniu podkładu za pomocą busoli wykonawca przystępuje do nanoszenia kierunków na wyróżniające się i terenowo ważne obiekty np. punkt triangulacyjny oraz wszystkie inne przedmioty, których położenie ma być później określone wcięciami. Celem uniknięcia pomyłki na końcach wykreślonych kierunków opisuje się odpowiednie nazwy tych przedmiotów lub zaznacza odpowiednimi znakami umownymi. W celu uzupełnienia szkicu nanosi celowaniem nieco oddalony krzak oraz, za pomocą warstwicy, przedstawia wzniesienie położone na zachód od krzaka. Po skończeniu pracy na pierwszym stanowisku wykonawca przechodzi na drugie, mierząc odległość krokami.

3. Praca na drugim stanowisku (rys. 206). Odkładając w skali odległość od pierwszego stanowiska wykonawca orientuje podkład wzdłuż kierunku przebytej drogi, sprawdza orientację według busoli i upewniwszy się, że jest ona prawidłowa, celuje w pierwszym rzędzie na kierunek nowego boku ciągu (drzewo), a następnie na wszystkie pozostałe punkty. W wyniku tej pracy sposobem wcięcia w przód uzyskuje się na podkładzie położenie wszystkich przedmiotów, na które celowano ze stanowiska pierwszego. Niemniej położenie tych przedmiotów wymaga jeszcze sprawdzenia z trzeciego punktu. co jest następnym etapem pracy. Następnie wykonawca nanosi most położony na szosie oceniając na oko odległość do niego i zaczyna szkicować rzeźbę terenu określenie położenia i naniesienie wzniesień nie nastręcza trudności, bowiem znajdujące się na nich wiatrak i kamień zostały uprzednio określone za pomocą wcięć.
Po wykonaniu pomiaru szerokości drogi i zaznaczeniu jej na szkicu wykonawca przechodzi na stanowisko trzecie.

4. Przejście z drugiego stanowiska i praca na trzecim stanowisku (rys. 207). Po dojściu do strumyka wykonawca zatrzymuje się odkładając w skali na szkicu przebytą drogę, nanosi most i strumyk. Następnie rozróżniając w rzeźbie terenu z jednej strony mostu linię grzbietową, z drugiej zaś linię ściekową, nanosi je na podkład odpowiednimi znakami. Linię grzbietową (linia ciągła ze strzałką) otrzymuje przez połączenie znaku oznaczającego krzaki ze znakiem mostu, nadając mu przebieg zgodny z rzeczywistością. Linię ścieku (linia przerywana ze strzałką) natomiast zaznacza lekko ołówkiem, ostatecznie zaś naniesie ją w momencie przekraczania siodła (punkt s).
Po przejściu 165 podwójnych kroków, wykonawca stwierdził za pomocą wyciągniętej w bok ręki, że wiatrak znajduje się na linii prostopadłej do kierunku jego marszu. Fakt ten należy wykorzystać dla kontroli szkicu. W tym celu wykonawca odkłada w skali przebytą odległość, otrzymany punkt łączy z wiatrakiem i stwierdza, że linia ta tworzy kąt prosty z kierunkiem jego marszu, co świadczy o prawidłowości wykonanej dotychczas pracy.
Następny punkt zatrzymania wykonawca wybiera na rozwidleniu dróg. Nanosi go na podkład i oznacza drogę w kierunku wiatraka. Po stwierdzeniu, że znajduje się na siodle, przedstawia go umownym znakiem, wykreślając od niego linię ścieku w kierunku mostu. Ustala na oko kierunek ścieku z drugiej strony siodła oraz kierunek linii grzbietowej, biegnącej ze wzniesienia (kamień).
Po dojściu do granicy łąki (punkt ł) i zaznaczeniu jej na szkicu dostrzega, że „kamień" leży prostopadle do kierunku jego marszu. Wykonawca Wykorzystuje to i z miejsca swego stania wykreśla prostopadłą, stwierdzając jednak, że nie przechodzi ona przez punkt „kamień” określony uprzednio wcięciem, lecz obok, tworząc trójkąt błędu. Jest on wynikiem tego, że kierunki wcięcia na „kamień” przeprowadzono pod bardzo ostrym kątem. Wykonawca jednak nie poprawia błędu, ale wykreśla dodatkowy kierunek z trzeciego stanowiska, w celu upewnienia się co do właściwego położenia określonego punktu.
Po określeniu i zaznaczeniu na szkicu kąta spadu północnego zbocza wzniesienia „kamień” (8 stopni), wykonawca przechodzi z kolei na trzecie stanowisko.
W dalszym ciągu jednak marsz jest utrudniony, ponieważ droga po roztopach jest trudno przejezdna. W takim wypadku wykonawca może przejść wzdłuż granicy łąki do drogi wiodącej do wsi Dunajki i stąd ustalić kierunek na trzecie stanowisko. Wydłużyłoby to jednak drogę i powiększyło liczbę stanowisk. Dlatego też w takim wypadku dogodniej jest przejść w dowolny sposób na trzecie stanowisko i położenie jego określić wcięciem wstecz.

5. Praca na trzecim stanowisku (rys. 207). Na stanowisku trzecim, podobnie jak na poprzednich stanowiskach, pracę rozpoczyna się od zorientowania szkicu. Z uwagi jednak na to, że stanowisko drugie, z którego został wykreślony kierunek na drzewo jest niewidoczne, orientacji szkicu nie dokonuje się według linii terenowych, lecz za pomocą busoli. Wystarczy teraz tylko wykreślić kierunek celowaniem wstecz z jakiegokolwiek punktu oznaczonego na podkładzie, którego położenie zostało dokładnie uprzednio określone.
Spośród wszystkich, oznaczonych na podkładzie punktów, niewątpliwie dokładny jest punkt pierwszy - drogowskaz (nie widoczny jednak bo zasłonięty wzniesieniem z wiatrakiem) oraz wiatrak, z którego jednak wcięcie będzie pod zbyt ostrym kątom. Wobec tego wykonawca wykreśla kierunek w oparciu o punkt triangulacyjny, którego położenie określono ma podkładzie za pomocą wcięcia pod kątem stosunkowo mniej ostrym.
Po wycelowaniu i określeniu położenia trzeciego stanowiska wykonawca wykreśla z niego dla kontroli kierunek na wiatrak, a następnie na sosnę i szkołę. Przecięcie się wszystkich linii dokładnie w poprzednio określonych punktach wykazuje, że nie ma błędów i pracę można kontynuować Przede wszystkim wykonawca celuje na „kamień".
Po wycelowaniu stwierdza, że spośród czterech kierunków na podkładzie trzy przecięły się na jednym punkcie. W ten sposób określono ostatecznie położenie punktu „kamień" i wykonawca zaznacza go znakiem umownym. Następnie metodą celowania biegunowego nanosi on łąkę, jaz, brzeg stawu i drogę, oznaczając na niej odpowiednim znakiem odcinek trudny do przejazdu i przystępuje do zrysowywania rzeźby. Po stwierdzeniu, że punkt triangulacyjny i szkoła są położone na wzniesieniach, oznacza je warstwicami. Tak więc na podkładzie wykonawca ma pięć wzniesień, z których cztery są widoczne, piąte zaś przy krzaku zasłonięte jest wzniesieniem wiatrakiem. Wzajemne przewyższenie tych wzniesień przedstawia się następująco najwyższe - z punktem triangulacyjnym, następne - wzniesienie ze szkołą, za nim wzniesienie z „kamieniem" i wreszcie z wiatrakiem. Najniższym miejscem szkicowanego odcinka jest rzeczka, nad którą w tej chwili znajduje się wykonawca.
Po ustaleniu tego wykonawca postanawia wzniesienie z wiatrakiem przedstawić trzema warstwicami i dlatego wypisuje na nim cyfrę 3 (trzy warstwice), w miejscu zaś swego stania cyfrę 1 (pierwsza warstwica). Liczba warstwic dla przedstawienia pozostałych form rzeźby wynosi: dla wzniesienia z punktem triangulacyjnym - 7, ze szkolą - 6, z "kamieniem" - 5. Po dokonaniu takiego podziału wykonawca, wpatrując się w teren zrysowuje warstwicami dolinkę, północnowschodnie zbocza wzniesienia z wiatrakiem, zbocze wzniesienia z „kamieniem" i południowe zbocze wzniesienia ze szkołą. Przeprowadzając warstwice uwzględnia poprzednio opisane cyfry oznaczające nachylenie zboczy w stopniach. Po wykonaniu tego przechodzi na następne stanowisko.

6. Dalszy tok pracy (rys. 208-210). Po naniesieniu położenia stanowiska czwartego wykonawca sprawdza go według innych punktów i upewniwszy się co do prawidłowości jego naniesienia ustala kierunek na most (przy lesie), którego położenie określa wcięciem.
Następnie metodą celowania biegunowego nanosi przedmioty terenowe dookoła punktu swego stania, ściera zbędne linie celowania, wykreśla odcinek przebyty z trzeciego stanowiska i przystępuje do rysowania warstwic. Wykonawca jednak spostrzegł błąd, który Popełnił na poprzednim stanowisku, a mianowicie szkoła jest położona nie na wzniesieniu, lecz na jego południowym zboczu. Po poprawieniu błędu wykonawca przechodzi na następne stanowisko, wykreślając uprzednio -kierunek na zakręt drogi. Idąc do punktu triangulacyjnego wykonawca naniósł siodło, Sprawdził ten punkt według kierunku wiatrak-sosna po czym naniósł ściek i działy wodne. Stwierdził tu, że wzniesienie z punktem triangulacyjnym jest znacznie wyższe niż wzniesienie ze szkołą i dlatego cyfrę 7 zmienił na 8. Po dojściu do zakrętu drogi stwierdził, że znajduje się na osi kierunku wiatrak-most, na szosie. Sprawdził i tam miejsce swego stania. Upewniwszy się, że jest ono prawidłowo określone naniósł nowy kierunek drogi i doszedł do punktu triangulacyjnego.
Tu wykonuje takie same czynności, jak na poprzednich stanowiskach (rys. 209) i posuwa się według określonego kierunku na most. Po drodze, metodą domiaru po prostopadłej, nanosi skraj lasu. Na moście sprawdza miejsce swego stania wcięciem wstecz na wiatrak i szkołę, nanosi dopływ strumyka i dział wodny od wiatraka. Tu również określa i oznacza na podkładzie dane dotyczące mostu (długość i nośność). Następnie wykreśla warstwice na przebytej drodze i ocenia względną wysokość wzniesienia przy krzaku. Porównując go pod względem wysokości z wzniesieniami „wiatrak” i „kamień”, spostrzega, że zajmuje ono między nimi pośrednie miejsce i dlatego opisuje je cyfrą 4.
Po ukończeniu pracy na tym stanowisku wykonawca kieruje się w stronę krzaka. Po drodze nanosi groblę i granicę łąki Doszedłszy do krzaka dokonuje oceny różnicy wysokości wzniesień i rysuje warstwice. Od krzaka wykonawca przechodzi na punkt początkowy, na którym kończy szkic.

Ostateczne wykończenie szkicu (rys. 210). Po wykreśleniu szkicu na oko używa się czarnego ołówka. Miękką gumką ściera się na niewielkim kawałku rysunek wykonany podczas wykonywania szkicu tak, aby ślad pracy polowej był widoczny, po czym rysuje się szkic na czysto, znakami umownymi przestrzegając zasad rysunku kartograficznego.
Nie wykreśla się wszystkich linii celowania prostopadłych osi kierunków i innych znaków pomocniczych, były one bowiem potrzebie tylko w czasie wykonywania szkicu.
Kolejność rysunku powinna być następująca

  1. Drogi, potoki i małe znaki umowne (mosty, słupy itp.).
  2. Osiedla.
  3. Opis nazw miejscowości, rzek itp.
  4. Zarysy (lasy, krzaki, bagna itp.).
  5. Warstwice i nachylenie zboczy (w stopniach).
  6. Wypełnienie umownymi znakami zarysu lasów, krzaków.
  7. Rysunek punktów orientacyjnych.
  8. Opracowanie objaśnienia.
W górnej części szkicu umieszcza się tytuł, z boku zaś strzałkę północ-południe, na dole - po środku podaje się liniową szkicu, po lewej stronie pisze się datę wykonania, a po prawej - podpis wykonawcy.


MAPA OD POSTAW

Metoda podobna do porzedniej ale opracowana przeze mnie osobiście - jest przy tym dokładniejsza ale też bardziej czasochłonna.
  1. Najlepiej jest najpierw wyznaczyć sobie "oś odniesienia" - jakąś prostą drogę biegnącą wzdłuż boku lub, lepiej, przez środek kartowanego terenu. "Oś" zostanie naniesiona prosto, bez "poprawiania", a pozostałe drogi będą w razie potrzeby "dopasowywane" do niej. Jeśli kartowany jest większy obszar - warto sobie wyznaczyć kilka "osi odniesienia", z których jedna jest najważniejsza a pozostałe dopasowane do niej.
    Bardzo dobrymi "osiami" będzie sieć oddziałów leśnych - prostych i przecinających się pod kątem prostym.
  2. Następnie, chodząc po terenie zrób kilka jodełek, "zakotwiczonych" na osi odniesienia. Musisz poznać cały teren i zmierzyć wszystkie drogi.
  3. Narysuj najpierw "oś" i zaznacz wyloty dróg z osi.
  4. Potem dopiero nanieś zarysy bocznych dróg, w razie potrzeby "doginając" żmijkę do "osi".
  5. Na koniec przerysuj mapę "na czysto"

MAPA Z POWIĘKSZENIA

Mając do dyspozycji mniej dokładną mapę małoskalową (np. 1:100.000) można wykorzystać ją do wykonania powiększenia. Powinno zaoszczędzić większość pracy przy kreśleniu osi odniesienia i sieci dróg bocznych.

  1. Powiększ mapę. Powiększenie często jest tak dobierane, żeby kartowany teren zmieścił się na kartce.
    Metoda jest dowolna - od żmudnego przerysowywania kratka po kratce, przez kserowanie z kolejnymi powiększeniami, po komputerowe skanowanie wzorca.
    Do powiększania wybierz mapę w skali jak najbardziej zbliżonej do mapy docelowej. "Setkę" można powiększyć do "dwudziestki piątki" lub "dwudziestki". Jednak powiększanie "dwusetki" do "dziesiątki" nie ma sensu - powiększone szosy będą miały szerokość 100 mertów!
  2. Sprawdź w terenie i ewentualnie popraw drogi (zwłaszcza "osie") zaznaczone na mapie wzorcowej.
    Często podczas generalizacji mapy do mniejszej skali giną szczegóły, drobne zakręty albo błędy w druku mogą zmienić długość drogi.
  3. Zmierz i zaznacz drogi i ścieżki, których nie było na mapie "wzorcowej"
  4. Zmierz (w stosunku do osi lub bocznych dróg) i zaznacz na mapie pozostałe obiekty: lasy, rzeki, zagrody.
  5. Jeśli chcesz - spróbuj zaznaczyć ukształtowanie powierzchni. Poziomice pewnie powiększyły się razem z resztą mapy.

Ilość szczegółów, zaznaczonych na mapie, i ich rodzaj zależą od jej przyszłego zastosowanie - impreza na orientację, krótki biwak w okolicy czy mapa posiadłości.
Kolory, których użyjesz do rysowania mapy zależą głównie od Twoich możliwości reprodukcyjnych: jeśli nie masz skanera i kolorowej drukarki - lepiej zrób mapę czarno-białą do odbijania na ksero.

Do rysowania moich map obecnie używam progreamu CorelDraw - osobna warstwa dla każdego rodzaju linii a w tle - powiększana mapa.


MAPA Z INTERNETU dopisane w 2011

Internet stanowi obecnie wspaniałe źródło map, zwłaszcza archiwalnych sztabówek (głównie setek i dwusetek). Teoretycznie są one nieaktualne ale praktycznie na terenach leśnych układ dróg nie zmienił się od setek lat. Sprawdźcie!
O wiele aktualniejsze są mapy w Googlemap lub Zumi ale niestety nie w dziczy. Tereny najciekawsze dla survivalowców są tutaj jedną wielką zieloną plamą. Tutaj najlepiej jest skorzystać z witrymy geoportal na której można znaleźć wskanowane mapy topograficzne w różnych skalach. Niestety często te najdokładniejsze mapy są tylko w wersji czarno-białej. Można sobie z tym poradzić nakładając na siebie: mapę czarno-białą i kolorowe zdjęcie lotnicze a następnie wyjkorzystując funkcję "darken" nałożyć je na siebie. W ten sposób nie tylko uzyskujemy kolor w mapie ale również jej aktualizację. Przykład widać poniżej (po najechaniu myszką):


O robieniu mapy przy pomocy GPS-u napiszę później - jak sam tego spróbuję.


Bez kompasu
Husanotra
Kompas magnetyczny
Pomiar azymutu
Rzeźba terenu
Mapa
Pomiary
Szkice
Wyznaczanie pozycji
Praca na mapie
Marsz na azymut
INO
Bez mapy
GPS
do góry strony