strona główna
survival
patenty
rośliny jadalne i użytkowe, galeria
tereny wypadowe, wyprawy
książki, linki
nowości
zrób to sam
filmy i programy, aktualnie w TV
sprzęt: pełny i minimalny
jak zacząć?
jedzenie
o autorze
umiejętności podstawowe i zaawansow.
spis treści, słownik, szukaj
Napisz do autora strony

ÖTZI (OETZI) - człowiek lodu

Poniższy tekst i zdjęcia zostały opracowane w oparciu o stronę Południowotyrolskiego Muzeum Archeologicznego oraz książkę Gudrun Sulzenbacher "The Glacier Mummy".

Ponad 5000 lat temu pewien człowiek stoczył walkę, wspiął się na lodowiec Schnalstal (blisko obecnej granicy włosko-austriackiej) i umarł. Panujące na lodowcu warunki sprawiły, że jego ciało nie uległo rozkładowi lecz mumifikacji. Jego mumia przypadkiem została znaleziona w 1991 i razem z ubraniem i wyposażeniem stała się archeologiczną sensacją. To znalezisko jest jakby dziurką od klucza, przez którą naukowcy mogli zajrzeć do Epoki Miedzi.
Przez kilka lat zespoły specjalistów badały mumię i przedmioty znalezione przy niej. Od marca 1998 jest ona wystawiana w Południowotyrolskim Muzeum Archeologicznym w Bolzano.

Znany jest jako Iceman ("Człowiek z lodu", "Człowiek z lodowca") albo Ötzi (Oetzi; od nazwy doliny w której go znaleziono).

Oetzi miał w chwili śmierci 153 cm wzrostu, około 45 lat (dość dużo jak na tamte czasy) i prawie wszystkie zęby.

UBRANIE

Ubranie Oetziego składało się z czapki, skórzanej tuniki, peleryny z trawy, legginsów, pasa, opaski lędźwiowej oraz pary butów. Godne uwagi jest to, że żadne z nich nie zostało zrobione z tkaniny - tylko skóra, futro i trawa. Większość szwów była ze zwierzęcych ścięgien i tylko w części z roślin: przede wszystkim z traw a w mniejszym zakresie z łyka.

Peleryna z traw

W czasie wykopalisk w miejscu znalezienia ciała, odkryto trzy duże kawałki tkaniny z trawy. Na pierwszy rzut oka wyglądało to na matę. Jednak bliższe badania pokazały, że kawałki te były fragmentami luźnego płaszcza bez rękawów - czegoś w rodzaju peleryny.
Jak można zobaczyć na rekonstrukcji, peleryna ta była zakładana na wierzch - na skórzaną tunikę. I mimo że była zrobiona z długich źdźbeł alpejskich traw to jednak niewiarygodne dobrze przetrwała przez 5000 lat.
Podobnych peleryn jako płaszcza przeciwdszczowego lub materaca używali pasterze jeszcze kilkadziesiąt lat temu.

Skórzana tunika

Pod "trawiastym" płaszczem, Człowiek z lodu nosił długą do kolan wierzchnią "tunikę" zrobioną z kozich skór z włosiem na zernątrz. Składała się ona z licznych długich, pionowych pasków skóry, które były połączone razem przez regularne szwy ze ścięgien zwierząt. Zestawienie skór w różnych kolorach mogło mieć na znaczenie dekoracyjne lub maskujące.
Ponieważ tunika nie miała niczego w rodzaju guzików - jej poły na miejscu utrzymywał prawdopodobnie pas.

Pas

Człowiek z lodu nosił szeroki pas zrobiony z cielęcej skóry. Część skóry była zeszyta w coś w rodzaju kieszeni. Wewnątrz było pięć przedmiotów w tym: krzemienny świder, łuska krzemienia (skalpel?), krzemienny skrobak-ostrze i kościane szydło. Czarna masa wypełniająca worek została zidentyfikowana przez naukowców jako hubka do rozniecania ognia.
Do pasa prawdopodobnie przywiązana była pochwa od sztyletu.


Legginsy

Oetzi nosił legginsy. Zrobione były z kilku kawałków koziej i niedźwiedziej skóry zeszytych razem (jak tunika) i zwężających się w dole. Legginsy miały około 65 cm długości i okrywały uda i dół nóg. W tym sensie nie były prawdziwą parą spodni a raczej były podobne do dwóch oddzielnych nogawek, przywiązanych do "bielizny".

Bielizna

Wśród zachowanych kawałków skóry był fragment o wymiarach 50x33 cm. Ta część ubrania była zrobiona z długich, wąskich pasków koziej skóry zeszytych skręconymi nićmi zrobionymi ze zwierzęcych cięgien. Oryginalna 1-metrowa opaska biodrowa była przeciągnięta między nogami i założona z przodu i z tyłu za pasek skóry.

Buty

Obuwie Oetziego było dwuczęściowe: Wewnętrzne buty miały owalną skórzaną podeszwę połączoną z siatką (ze sznurków roślinnych), która utrzymywała na miejscu wypełnienie z siana. Siano chroniło przed zimnem. Zewnętrzne buty były zamknięte skórzanymi wierzchami przywiązanymi do podeszwy gładko wyprawionymi skórzanymi rzemieniami - jakby „sznurówkami”. Podeszwa buta była zrobiona ze skóry niedźwiedzia brunatnego a wierzchy ze skóry jelenia. Buty Oetziego są bardzo praktyczne i dobrze zaprojektowane a jednocześnie są najstarszymi znalezionymi w historii.

Czapka

Czapka miała kształt półsferyczny i była zeszyta z kilku kawałków skóry niedźwiedzia. Niepodobna do innych części ubrania, gdyż gładkie zewnętrzne futro w jej przypadku pozostało nietknięte. Dwa skórzane rzemienie były dowiązane do dolnej krawędzi czapki - do zawiązania pod brodą.

EKWIPUNEK

Iceman był w pełni i całkowicie wyposażony do swojej ostatniej podróży w wysokie góry. Dzięki temu mógł spędzić długi czas na wyprawie poza domem. Był także przygotowany do naprawy lub wymiany każdej części swojego ekwipunku, która by została uszkodzona. Szczególnie warta podkreślenia była funkcjonalność i pomysłowość z jego ekwipunku.

Siekierka

Największe wrażenie z całego sprzętu Oetziego robi kompletnie zachowana siekierka. Ostrożnie wygładzony, zagięty pod kątem cisowy trzonek ma około 60 cm długości. Ostrze siekierki jest w 99,7% miedziane. Jest to jedyna kompletnie zachowana prehistoryczna miedziana siekierka na świecie.

Sztylet

Nóż składa się z małego trójkątnego krzemiennego ostrza i jesionowej rękojeści o łacznej długości 12,8 cm. Jego ostrze, gdyby zostało znalezione bez rękojeści - prawdopodobnie zostałoby zidentyfikowane jako grot strzały. Sztylet miał pochwę uplecioną z traw i prawdopodobnie był przywiązywany sznurkiem do pasa.

Retuszer

Retuszer jest jednym z ciekawszych obiektów w sprzęcie Oetziego. Jest zrobiony z drzazgi jeleniego rogu utwardzonej ogniem i osadzonej w kawałku gałęzi lipowej. Narzędzie było używane do precyzyjnej pracy przy produkcji krzemiennych narzędzi, które Oetzi nosił w swojej sakiewce.

Plecak

W rejonie tej samej skalnej krawędzi, gdzie odkryto toporek i łuk znaleziono jeszcze wiele kawałków drewna. W tym prawie 2-metrowy leszczynowy pręt wygięty w kształt litery U i dwie wąskie drewniane listewki. Wszystkie ślady znalezione ślady wskazują, że te kawałki drewna stanowiły stelaż plecaka. Zachowane kawałki skóry i włosów sugerują, że był do niego przymocowany skórzany worek.

Sieć

Szorstkie oka były zrobione z łodyg traw i stanowiły prawdopodobnie część sieci używanej do łapania ptaków. Takie sieci były z powodzeniem używane w czasach prehistorycznych również do łapania zajęcy, co widać na obrazkach z brązowych naczyń z późnej epoki żelaza.

Pojemnik z kory brzozowej

Oetzi do rozpalania ognia prawdopodobnie używał krzemienia, pirytu i hubki, z czego znaleziono tylko ślady hubki. Z kolei do przenoszenia żaru z jednego ogniska do następnego służył pojemnik z kory brzozy - w jednym z dwóch pojemników znaleziono zachowane igły świerka i jałowca oraz kawałki węgla drzewnego.
Pojemniki z kory brzozy były doskonale dostosowane do ekspedycji wysokogórskich. Były dużo lżejsze od naczyń ceramicznych i oczywiście nie tak kruche.
Drugi pojemnik z brzozowej kory był wewnątrz czysty - prawdopodobnie służył do przenoszenia jedzenia. Znaleziono tylko ślady dziegciu brzozowego, który mógł służyć do uszczelniania.

Kołczan i jego zawartość

Kołczan składał się z prostokątnego, wydłużonego skórzanego worka z leszczynowym usztywnieniem (dł. 92 cm).
Zawierał dwie strzały gotowe do strzału i dwanaście niedokończonych drzewców. Dwie skończone strzały miały krzemienne groty osadzone w nacięciu, przyklejone dziegciem (brzozową smołą) i przywiązane sznurkiem.
Dobrze zachowały się także pozostałości trzyczęściowych zaokrąglonych lotek zrobionych z piór, które były mocowane brzozową smołą [dziegciem] i nićmi. W kołczanie były też cztery groty z jeleniego rogu połączone razem, dwa zwierzęce ścięgna i sznurek zrobiony z włókien roślinnych zwinięty w kulę. Sznurek musiał mieć ponad 2 m długości i mógł być cięciwą do łuku.

Łuk

Największym elementem ekwipunku Oetziego jest doskonale zachowane łuczysko (dł. 1,82 m) zrobione z cisowego drewna. Łuk nosi znaki obróbki i jest nieukończony - nie nadawał się do użytku. Co ciekawe, do przywiązania pętli cięciwy do łuczyska nie był potrzebny żaden uchwyt.

Apteczka

Do ubrania Icemana były przyczepione dwa paski skóry, na które były nawleczone dwa okrągłe przedmioty z dziurą pośrodku. Badania wykazały, że były to plastry hubiaka brzozowego (polyporus) która ma właściwości antybiotyczne i przeciwkrwotoczne. Było to więc najprawdopodobniej coś w rodzaju apteczki.

Cacko z dziurką

Tylko w przypadku jednego z przedmiotów znalezionych przy Oetzim nie udało się domyślić jego przeznaczenia - pęczek sznurków z nanizanym kamiennym dyskiem.


Być może moje tłumaczenie z angielskiego nie jest dokładne ale nie dotarłem do materiałów w języku polskim. I dlatego proszę o powiadamianie mnie o wszystkich wychwyconych błędach. Kiedy usłyszałem po raz pierwszy szczegółową opowieść o Oetzim - byłem zafascynowany: Ilością ekwipunku, jego doborem i pomysłowością wykonania. A jednocześnie myślałem, czy potrafiłbym przeżyć w takich warunkach jak on?
Uświadomiłem sobie, że niektóre części jego ubrania lub wyposażenia mógłbym zrobić sam. Ale pozostałe?
Kiedy mówimy o survivalu, bardzo często zapominamy o umiejętnościach naszych praprzodków. Czy ty potrafiłbyś zrobić wszystko to, co miał ze sobą Oetzi? Uważam, że warto opanować takie umiejętności.

Kiedy nadchodzi Wielka Próba najczęściej nie masz ze sobą Kompletnego Ekwipunku Survivalowca - nie masz nic albo w najlepszym wypadku to, co na sobie i w kieszeniach.

Niektóre publikacje i działania archeologiczne są bardzo dobrym źródłem informacji survivalowych. Warto poczytać, zajrzeć do netu, pofatygować się na festyn do Biskupina. A najwięcej do powiedzenia mają miłośnicy odtwarzania dawnych realiów - archeolog.
do góry strony