strona główna
survival
patenty
rośliny jadalne i użytkowe, galeria
tereny wypadowe, wyprawy
książki, linki
nowości
zrób to sam
filmy i programy, aktualnie w TV
sprzęt: pełny i minimalny
jak zacząć?
jedzenie
o autorze
umiejętności podstawowe i zaawansow.
spis treści, słownik, szukaj

część 1, część 2, część 3, słownik psychologiczny

Psychologia przetrwania - część 3.

Treść rozdziału: Przygotuj się - survivalowy trening psychologiczny, zdarzenie survivalowe, zakończenie.


Przygotuj się - Survivalowy trening psychologiczny

W sytuacji survivalowej będziesz doświadczać rozmaitych myśli i emocji. Mogą one pracować dla ciebie ale mogą też doprowadzić do twojego upadku. Strach, lęk, gniew, frustracja, wina, depresja i samotność - wszystkie możliwe reakcje na wiele stresów przeżycia. Te reakcje, gdy będą kontrolowane, pomogą zwiększyć prawdopodobieństwo twojego przeżycia. Zachęcą do poświęcenia większej uwagi szkoleniu. Dzięki nim będziesz walczył mimo przerażenia, podejmiesz działanie, które zapewni pożywienie i bezpieczeństwo. Reakcje te pomogą podtrzymać wiarę w swoich towarzyszy i zwalczać wszelkie przeciwności. Jeśli jednak nie będziesz kontrolował ich w zdrowy sposób, mogą one doprowadzić cię do martwego punktu: Zamiast skupiać się na swoich wewnętrznych zasobach, będziesz słuchać swoich wewnętrznych obaw. Taki człowiek doznaje psychologicznej porażki dużo wcześniej niż ulega fizycznie. Pamiętaj że przeżycie jest naturalne dla wszystkich, ale nieoczekiwana walka na śmierć i życie naturalne już nie są. Nie obawiaj się swoich “naturalnych reakcji w nienaturalnej sytuacji.” Przygotowuj się do panowania nad tymi reakcjami tak by służyły twojemu ostatecznemu celowi - przeżyciu.

To wymaga przygotowań aby zagwarantować, że twoje reakcje w warunkach przeżycia będą produktywne, nie destrukcyjne. Historyczne przypadki przetrwania dały niezliczone przykłady heroizmu, odwagi i poświęcenia. To są cechy które mogą się ujawnić w tobie jeżeli się przygotujesz. Poniżej jest kilka wskazówek, które pomogą ci przygotować się psychicznie do przeżycia. Przez studiowanie tej instrukcji i uczestnictwo w szkoleniu survivalowym możesz rozwijać postawę przeżycia.

Poznaj sam siebie

Przez szkolenie, rodzinę i przyjaciół możesz odkryć, kim naprawdę jesteś. Wzmacniaj swoje zalety i rozwijaj się w dziedzinach o których wiesz, że są niezbędne do przeżycia.

Przewiduj obawy

Nie próbuj twierdzić, że nie będziesz mieć żadnych obaw. Zacznij myśleć o tym, czego będziesz obawiać się najbardziej, jeśli będziesz zmuszony do samotnego trwania. Trenuj w tych dziedzinach które budzą twoje największe obawy. Celem treningu nie jest wykluczenie twoich obaw, ale stworzenie zaufania do twojej zdolności do działania pomimo twoich obaw.

Bądź realistą

Nie bój się uczciwie oceniać sytuacji. Obserwuj okoliczności jakimi są, a nie jakimi chciałbyś żeby były. Dostosuj swoje nadzieje i oczekiwania do realnej oceny sytuacji. Podejście do warunków przeżycia z nierealnymi oczekiwaniami, może być powodem gorzkiego rozczarowania. Zgodnie z porzekadłem „Miej nadzieję na najlepsze, przygotowuj się na najgorsze.” [Hope to the best, prepare to the worst] O wiele lepiej jest dostosowywać się do przyjemnych niespodzianek niż być powalanym przez jakieś nieoczekiwanie przykre okoliczności.

Standardy życia ludzi w krajach rozwiniętych czynią ludzi "mięczakami" w tym sensie, że większość z nich jest chroniona przed zagrożeniami ze strony przyrody i środowiska. Większość mieszkańców tych krajów - w tym także pewnie i Ty - mieszka i pracuje w ciepłych, wygodnych budynkach, ma dostęp do opieki zdrowotnej i zagwarantowane zaopatrzenie w żywność i wodę...

W sytuacji walki o przetrwanie będziesz musiał wytłumaczyć sobie, że wygody krajów rozwiniętych nie są niezbędne do przeżycia. Nie rozczulaj się nad sobą. Naprawdę można się obejść, bez gotowych dań, telewizji i wielu innych rzeczy.

Musisz uświadomić sobie, że twoje obecne niewygody będą niczym w porównaniu z krańcowymi opresjami, w których znajdziesz się, jeśli będziesz tylko siedział, użalał się nad swoim losem i nic nie robił.

Pozytywne podejście

Ucz się widzieć we wszystkim pozytywne strony. Poszukiwanie zalet nie tylko polepsza samopoczucie/morale, to także świetne ćwiczenie dla twojej wyobraźni i kreatywności.

Przypomnij sobie, co jest stawką

Pamiętaj, że zaniedbanie przygotowań psychologicznych do stawienia czoła sytuacji ekstremalnej prowadzi do reakcji w rodzaju depresji, brawury, zaniedbania, utraty pewności siebie, błędnych decyzji i rezygnacji gdy ciało jeszcze może walczyć. Stawką jest życie twoje i osób, które zależą od ciebie robiąc swoją część pracy.

Trening

Przez odpowiedni trening i życiowe doświadczenie, zacznij już dziś przygotowywać się do stawienia czoła trudom przetrwania. Demonstracja twoich umiejętności w czasie szkolenia da ci zaufanie potrzebne w razie potrzeby. Pamiętaj, że im bardziej realistyczne szkolenie tym mniej przytłaczające będą prawdziwe warunki przetrwania.

Naucz się technik kierowania stresem

Ludzie w stresie mają tendencje do paniki, jeśli brak im wyszkolenia i przygotowania psychicznego. Chociaż często nie możemy kontrolować okoliczności, w których się znajdujemy, to możemy kontrolować naszą odpowiedź na te okoliczności. Uczenie się technik kierowania stresem może znacznie zwiększyć twoją zdolność do pozostania spokojnym i skupionym podczas pracy nad ratowaniem siebie i innych. Kilka dobrych technik obejmujących umiejętności relaksu, umiejętność zarządzania czasem, asertywność i poznawcze zdolności restrukturyzacyjne (zdolność do sterowania tym jak postrzegasz sytuację).

Pamiętaj: “chcę żyć” może także oznaczać “nie poddam się”.


Zasadniczym, wręcz podstawowym elementem szkolenia survivalowego powinien być trening postawy psychicznej - psychologia przetrwania. To jej znajomość „okraszona" innymi kwalifikacjami i kondycją, może zdecydować kiedyś czy pozostaniesz przy życiu, czy też zginiesz. Katastrofy wcale nie przeżywają osobniki najsilniejsze fizycznie i najmłodsze. Albo czy przetrwasz wyprawę w zdrowiu psychicznym i fizycznym czy, przeciwnie...

A oto przykładowo kilka przymiotów osobistych mających zasadnicze znaczenie dla przetrwania:

  • zdolność do trwania w optymizmie przy jednoczesnym byciu przygotowanym na najgorsze,
  • zdolność do koncentracji umysłowej w sytuacjach ekstremalnych,
  • zdolność do improwizacji i umiejętność przystosowania się do sytuacji,
  • zdolność do rozumienia własnych lęków i umiejętność radzenia sobie z nimi.

    Wiedzieć = zrozumieć = zwyciężyć!

    Chciałbym, aby powyższy tekst, niestety jedynie pobieżnie dotykający tematu, pomógł docenić jakim doskonałym i złożonym mechanizmem jest człowiek. Zachęcił do zrozumienia funkcjonowania własnego ciała i umysłu, reakcji i potrzeb. Uświadomił, że stres jest bezcennym dorobkiem tysięcy lat ewolucji zwierząt, a problemem współczesnego człowieka jest jedynie nabycie umiejętności niepoddawania się niepotrzebnym „zwierzęcym" stresom, oraz umiejętność usuwania ich skutków, gdy okazują się one niepotrzebne i szkodliwe.

    Jeżeli w dowolnej sytuacji życiowej nie dasz się pognębić stresowi, nie popadniesz w panikę i zachowasz spokój to już „zwyciężyłeś" i przyniesie ci to później sukces. Trenuj opanowanie i logiczne, pozytywne myślenie! Wiedza ta oraz trening, pozwalają na sięganie do zasobów niedostępnych dla przeciętnego człowieka...!

    Stres pojawia się często. Jednych zabija, innym szkodzi, ale jeszcze innych — uskrzydla. A czasami ratuje życie...!


    Zdarzenie survivalowe

    Jak każdy możne zauważyć, sytuacje survivalowe nie są jednorodne – można je podzielić na trzy fazy:
    1. Nagłe zdarzenie survivalowe (sam wypadek, katastrofa)
    2. Sytuacja „powypadkowa” która trwa przez kilka-kilkadziesiąt minut
    3. Długotrwała/dłuższa sytuacja survivalowa (pobyt na łodzi ratunkowej lub wyspie, wędrówka do cywilizacji).

    Katastrofa lub nagły wypadek – działają odruchy

    [* piszę o wypadku drogowym jako najczęściej spotykanym, ale może to dotyczyć także każdej innej katastrofy – lotniczej, żywiołowej lub cywilnej(?)].

    Nie dam ci recepty na przeżycie wypadku samochodowego – np. co zrobić, kiedy za chwilę samochód walnie w drzewo.

    Można by tu mówić o przybieraniu odpowiedniej pozycji, pasach itp. Jednak najczęściej nie ma czasu na zastanowienie - jedynie reakcje odruchowe są odpowiednio szybkie. A poza tym – co może zrobić np. pasażer autobusu spadającego z wysokiego nasypu? Osłonić głowę rękami i nic poza tym. Większe możliwości działania ma kierowca samochodu, który wpadł w poślizg. Są nawet organizowane specjalne szkolenia wyrabiające odpowiednie odruchy. Warto się zastanowić nad przejściem takowego jeśli jesteś np. zawodowym kierowcą.

    Ale to nie odruchy są tematem poniższego opracowania, więc przejdźmy do następnego rozdziału:

    Po wypadku – nie wpadaj w panikę

    [* piszę tu o wypadku tylko od strony psychologicznej. Medyczną stroną zdarzenia być może zajmę się gdzie indziej]

    Bo kiedy już samochód i wszystko wokół się zatrzyma, ludzie wciąż mogą umrzeć, mimo, że przeżyli samo zdarzenie. Samochód może się zapalić (wybucha tylko w amerykańskich filmach), ranni mogą się wykrwawić lub na wrak może najechać następne auto. Prawdopodobnie żaden z uczestników wypadku nie będzie w stanie pomóc współpasażerom. Ale mogą to zrobić świadkowie.

    Jeśli więc właśnie przeżyłeś wypadek, będziesz zdezorientowany. Możesz być ranny, również ludzie wokół ciebie będą ranni lub zabici. Nawet jeśli będzie ci odczuwał ból i przerażenie musisz zrobić dwie rzeczy:

  • Oddal się poza bezpośrednie sąsiedztwo wraku, gdzie nie będzie ci groził pożar, wybuch lub nadjeżdżający następny samochód.
  • Kiedy już będziesz bezpieczny – pozostań na miejscu. Najgorszą rzeczą jaką mógłbyś zrobić – jest błąkanie się na oślep po nieznanym terenie, zwłaszcza w nocy. Bo przecież ciągle jesteś w szoku (trzęsą ci się ręce i nogi, jesteś zdezorientowany). Nawet jeśli twój samochód może jeździć – ty wciąż jesteś w szoku i nie nadajesz się do jazdy. Więc usiądź, głęboko oddychaj i analizuj sytuację.

    Następne kroki są już wspólne dla uczestników i świadków wypadku:

    Zabezpiecz miejsce wypadku przed następnymi ofiarami – pożar, następny samochód, następna lawina kamieni.
    Jeśli jesteś w dziczy i nie możesz liczyć na szybką pomoc:
    Bezzwłocznie zajmij się rannymi. Każdego rannego traktuj tak jakby miał obrażenia kręgosłupa – przytrzymuj mu głowę itp.
    Jeśli jesteś w pobliżu ludzi i możesz liczyć na pomoc:
    Bezzwłocznie zajmij się rannymi. Każdego rannego traktuj tak jakby miał obrażenia kręgosłupa – przytrzymuj mu głowę itp.
    Oddziel żywych od martwych. Nie ruszaj martwych.
    Uratuj co się da z takich rzeczy jak wyposażenie, żywność, odzież i woda. Zabezpiecz wrak i rzeczy ofiar.
    Przejdź do następnego etapu/rozdziału. Czekaj na pomoc.

    Jak można się przygotować na takie wydarzenie?

  • Przemyśleć wcześniej wypadek jako hipotetyczną sytuację i nastawić się psychicznie na udzielanie pomocy ludziom.
  • Przejść realistyczny kurs pierwszej pomocy. Słyszałem o dziewczynie, która podczas udzielania pomocy w zainscenizowanym wypadku została opryskana „krwią” sikającą ze sztucznej rany. „Sanitariuszka” wpadła w panikę, mimo że była to tylko zabarwiona woda. Realizm szkolenia jest tu bardzo ważny.
  • Wozić/nosić ze sobą apteczkę.

    Dłuższe wypadki

    Do tej samej kategorii „powypadkowej” należy też zaliczyć wypadki o dłuższym czasie trwania, jak pożar lub zatonięcie dużego statku, kiedy to również uczestnicy samego wypadku mają czas na zastanowienie i świadomą lub podświadomą reakcję psychologiczną. Kiedy sami mogą sobie pomóc (lub zaszkodzić).


    Zakończenie

    Powyższy tekst został napisany na podstawie wielu źródeł (polsko- i angielskojęzycznych), mojej własnej wiedzy oraz rozmów z kilkoma osobami „z branży”. Zastrzegam się jednocześnie, że nie jestem specjalistą psychologiem i mimo staranności w opracowywaniu mogły się tu wkraść jakieś błędy. Jeśli jakieś zauważycie – dajcie mi znak, żebym mógł je poprawić dla ogólnego pożytku. Podstawą powyższego tekstu była instrukcja FM 21-76 Armii USA, więc trzeba się liczyć z pewnymi kontekstami kulturowymi lub militarnymi. Korzystałem też z innych źródeł:
    „Survival po polsku” według Krisa
    Wikipedia
    internetowy poradnik medyczny
    instrukcja U.S. Army Survival Manual FM 21-76
    „Stres - wybawienie, czy śmierć voodoo"? Bolesław A. Uryn
    Psychology of Survival - Fears and Phobias
    Survival.no1


    do góry strony