strona główna survival patenty rośliny jadalne i użytkowe, galeria tereny wypadowe, wyprawy
książki, linki nowości zrób to sam filmy i programy, aktualnie w TV sprzęt: pełny i minimalny
jak zacząć? jedzenie o autorze umiejętności podstawowe i zaawansow. spis treści, słownik, szukaj

Beskid Niski - część wschodnia

Beskid Niski może być dla survivalowców tym, czym kiedyś były Bieszczady - najdzikszym miejscem w kraju. Niestety - Bieszczady stały się "modne" i w sezonie na połoninach nie można na chwilę przystanąć, żeby ktoś nie wpadł Ci na plecy. Chodząc w sierpniu 2009 po Beskidzie niskim spotykaliśmy na głównym szlaku beskidzkim 1 (słownie: jedną) wycieczkę dziennie. Przez większość czasu byliśmy tylko my i las.

Krótko o Beskidzie Niskim na podstawie Wikipedii:

Beskid Niski to pasmo w Karpatach między Bieszczadami a Beskidem Sądeckim. Leży na terenie dwóch państw: Polski i Słowacji. Najwyższy szczyt po stronie polskiej to Lackowa (997 m n.p.m.), a po słowackiej Busov (1002 m n.p.m.). W centrum Beskidu Niskiego znajduje się Magurski Park Narodowy, a we wschodniej części Jaśliski Park Krajobrazowy. Znajduje się tutaj również największe obniżenie w łuku Karpat – przełęcz Dukielska (500 m n.p.m.). Beskid Niski jest najniższą a zarazem najrozleglejszą częścią Beskidów i całego łuku Karpat.

Poniższy artykuł dotyczy tylko części wschodniej Beskidu Niskiego: od Komańczy do Barwinka (od Przełęczy Łupkowskiej do Przełęczy Dukielskiej).

Poranne mgły w dolinie Surowicznego
Geologia

Beskid Niski zbudowany jest ze skał osadowych zwanych fliszem karpackim. Są to najczęściej naprzemiennie ułożone warstwy zlepieńców, piaskowców i łupków ilastych. Wychodnie piaskowców magurskich często mają postać fantastycznych form skalnych. Najbardziej znane są Kornuty na Magurze Wątkowskiej (rezerwat), i Diabli Kamień koło Folusza (zachodnia część BN). Występuje też wiele jaskiń. Największe ich skupiska to Kilanowska Góra k. Lipowicy (ponad 50) i Cergowa (10 jaskiń).

Charakterystyczne płaskie, szorstkie kamienie widać tutaj wszędzie - na drogach, w chatach i w korytach strumieni. Przydają się jeśli trzeba na szybko podostrzyć nóż. Jeśli dobrze poszukać lub popytać, to znajdą się tu też złoża gliny - najlepiej szukać ich w dolinach strumieni lub głębokich jarach. [BJ]

Wody

Bedkid Niski słynie z wód mineralnych - na północnych stokach jest kilka uzdrowisk (Rymanów, Iwonicz).
Ważniejsze rzeki to Osławica, Wisłok, Jasiołka, Wisłoka, Ropa i Biała Dunajcowa. Zbiorniki wodne w Klimkówce na Ropie, w Sieniawie na Wisłoku oraz niewielki w Krempnej na Wisłoce. Ciekawostką są jeziora osuwiskowe, np. pod Maślaną Górą i pod Cergową.

W terenie raczej nigdy nie zabraknie Ci wody. Jeśli już, to raczej będziesz narzekał na jej nadmiar. Beskidzkich strumieni jest dużo a powyżej wiosek są w zasadzie czyste. Jednak picie nieprzegotowanej wody może dla niektórych osób skończyć się biegunką - więc próbujesz na własne ryzyko. [BJ]

Dojazd:

Z dojazdem mogą być problemy. Po pierwsze: Beskid Niski jest tak rozległy że nie ma jednego węzła komunikacyjnego a kilka. Dla komunikacji autobusowej są to: Sanok, Krosno, Jasło, Gorlice oraz Rzeszów (!). Do tych miast dojeżdżają autobusy PKS z Warszawy, Krakowa i Lublina oraz całe mrowie busów.
Warto wcześniej zatroszczyć się o komunikację - upewnić się, że tego dnia jedzie i zabiera ludzi z dużym bagażem i np. psami (busy mają z tym problem). Bilety lepiej kupować z wyprzedzeniem, bo w sezonie jest zwykle dwa razy więcej chętnych niż miejsc w autobusie.

PKP
Koszmar - z Warszawy w sezonie jedzie tylko jeden pospieszny do Zagórza. Jedzie przez całą noc i zwykle jest zatłoczony. Można też jechać ekspresem do Krakowa a stamtąd pośpiechem do Rzeszowa lub Zagórza (przez Jasło i Krosno).

Komunikacja w głąb Beskidu lub wzdłuż - teoretycznie istnieje (tylko PKS). Ale większość kursów jeździ w czasie roku szkolnego. Autobusy lokalnych przewoźników są w fatalnym stanie i jeśli jeden "wypadnie z rozkładu" to możesz utknąć w głuszy. Brakuje kursów wioska-wioska - są tylko węzeł-wioska.

Autostop - przy małej ilości turystów i raczej życzliwych tubylcach może się opłacać.

Dla turystów:


  • Zabytki
    • Zabytkowe cerkwie:
      • Rzepedź - drewniana , 1824
      • Komańcza - drewniana, 1802 - spalona w 2006
      • Szczawne - drewniana, 1890
      • Nagórzany - murowana, 1848, w ruinie
      • Jaśliska - drewniana, 1928
      • Królik Wołoski - murowana, 1843-45, w ruinie
    • Zabytkowe cerkwie zamienione w kościoły
      • Wolica - murowana, 1826
      • Pielnia - murowana, 1805
      • Wisłok Wielki - drewniana, 1854
      • Odrzechnowa - murowana, 1813
      • Głębokie - drewniana, 1874
      • Wola Niżna - murowana, 1812 i kaplica z 1902
      • Bałucianka - drewniana, 2ga połowa XVII w.
      • Trzciana - 2ga poł. XVIII w.
      • Zawadka Rymanowska - drewniana, 1795
      • Tylawa - murowana, 1787
    • Zabytkowe kościoły
      • Bukowsko - murowany
      • Nowotaniec - murowany
      • Rymanów - murowany, 1779-81
      • Jaśliska - murowany, 1724-32
      • Królik Polski - drewnainy, 1754. W okolicy kilka XVIII w. kapliczek.
      • Lubatowa - murowany, 1921
      • Iwonicz Zdrój - drewniany, 1895
      • Iwonicz - drewniany, 1464
      • Rogi - drewniany, 1600
      • Równe - murowany
      • Jasionka - murowany, 1756
      • Dukla - murowany, XVIII w.
    • Inne zabytki
      • Polany Surowiczne - ruina murowanej dzwonnicy, 1730
      • Rymanów - synagoga
      • Jaśliska - zabytkowa zabudowa małomiasteczkowa, kilka starych kapliczek (XVII-XIX w.)
      • Iwonicz - zbór ariański, pałac Załuskich
      • Iwonicz Zdrój - stary pałac, Dom Zdrojowy
      • Bóbrka - muzeum Łukasiewicza, muzeum naftowe, szyb
      • Dukla - muzeum w Pałacu Mniszechów, klasztor, ruina synagogi, ratusz XIX w.
      • Zyndranowa - Skansen Kultury Łemkowskiej, muzealna chata żydowska
      • Komańcza - klasztor Nazaretanek i izba pamięci kardynała Stefana Wyszyńskiego
      • Płonna - dawny folwark i cerkwisko
      • Wola Sękowa - dwór
      • Puławy i Wisłoczek - wsie i zbory zielonoświątkowców
      • Ponadto na obrzeżach Beskidu Niskiego zobaczyć warto: Sanok (wraz z Muzeum Budownictwa Ludowego), Krosno, Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej – wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, Trzcinicę (nazywaną Troją Północy), Biecz, Gorlice i Krynicę-Zdrój.
Cerkiew w Rzepedzi Była cerkiew w Wisłoku Wielkim

Dla survivalowców:

Beskid Niski jest wspaniałym terenem do uprawiania survivalu:

Niestety - ma to również wady - każdy wypadek może być groźny. Atak zwierząt, pośliźnięcie na błocie, złamanie nogi mogą być groźne - w dolinach często komórkom brak zasięgu.

Widok z Tokarni na wschód Widok z Polańskiej Widok z Polańskiej na dolinę Surowicznego Widok z Surowicy na Polańską

Dla miłośników przyrody:

Łąka o poranku Jasiel - Rezerwat 'Źródliska Jasiołki'

Dla miłośników militariów:

Noclegi:

'Chałupa Elektryków' w Polanach Surowicznych Pole biwakowe w Jasielu

Ciekawostki i porady:

Beskid Niski to dzisiaj najdziksze pasmo górskie w Polsce. Osobliwością Beskidu Niskiego są urokliwe doliny nieistniejących wsi. Atrakcyjne są przełomy rzek: Jasiołki między Ostrą a Piotrusiem, Wisłoka pod Beskiem i pod Puławami. Na szlakach spotkać można bardzo mało turystów, a zapomniane doliny, niegdyś tętniące życiem, są dziś zupełnie puste. Warto z mapą i kompasem spróbować znaleźć ślady dawnych mieszkańców – istniejące i nieistniejące cerkwie łemkowskie, ślady po wsiach, kapliczki przydrożne itp.

Ruina dzwonnicy w Polanach Surowicznych Ruina kapliczki

Beskid Niski ma podobną budowę geologiczną do sąsiednich Bieszczadów ale góry są tutaj o wiele niższe i bardziej zarośnięte. Dawne łąki opuszczone przez gospodarzy zarastają. Coraz mniej tutaj dobrych punktów widokowych.

Teren po byłej wsi Przybyszów Widok na Rzepedź i Bieszczady
Przydrożny krzyż w Moszczańcu Przydrożny krzyż w Moszczańcu Góry ''dymią'' po deszczu Kałuże na drogach pojawiają się po każdym deszczu i utrzymują się przez kilka dni Bród na Wisłoku

Mapy:

Najaktualniejszą mapą tego terenu jest "Beskid Niski" wydawnictwa Compass w skali 1:50 000. Dostępna również w wersji on-line. Niestety czasem ścieżek na niej zaznaczonych nie można już znaleźć w naturze, mimo że na mapie jest zaznaczony wiodący nimi konny szlak. Również oznaczenia lasów są często nieaktualne: Wiele gór oznaczonych na biało porasta całkiem bujny las.


Źródła wiadomości:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Beskid_Niski
http://beskid.niski.prv.pl
http://www.beskid-niski.pl
http://beskidgorlicki.pl/mapa-beskidu-niskiego-on-line.html

Widok na Bieszczady z Rzepedki